Een kijkje onder de motorkap van DNA.

Wie is Erik Schut?

Erik begon zijn loopbaan als fysiotherapeut in Nijmegen. Via de Chinese geneeskunde kwam hij bij de orthomoleculaire geneeskunde terecht, en daarna bij de klinische psycho-neuro-immunologie (KPNI), waarin hij zijn master deed. Hij heeft anderhalve tot twee dagen per week een praktijk, vooral voor complexere klachten zoals auto-immuunziekten en hersenaandoeningen, en geeft veel les, lezingen en trainingen.

Waarom hij de test gebruikt

Veel ziektebeelden zijn multifactorieel, er kunnen meerdere factoren een rol spelen. Dan is het lastig kiezen wat je als eerste doet. De DNA-uitslag helpt Erik bepalen wat prioriteit krijgt. Loopt de detoxificatie bijvoorbeeld goed, dan is dat niet het eerste waar hij naar kijkt. Zo wordt de keuze van de behandeling makkelijker en logischer.

Het gaat om de verbanden

Alleen naar de methylatie kijken zegt nog niet meteen iets. Zit er ook een zwakke plek bij methyltransferasen elders, zoals histamine-methyltransferase of COMT, dan is één en één misschien drie. Het dashboard helpt je die verbanden tussen de modules te zien, zeker als je nog niet lang met deze testen werkt.

Een voorbeeld uit de praktijk

Erik ziet veel mensen die al lang klachten hebben die niemand begrijpt. Een voorbeeld uit de neurotransmitters: is de aanmaak versneld (tyrosinehydroxylase) en de afbraak vertraagd (COMT en MAO), dan maakt iemand constant stresshormonen en kan die ze moeilijk afbreken. Samen met een verhoogde expressie van dopaminereceptoren zijn dat vaak gedreven mensen die moeilijk nee zeggen: een mogelijke risicofactor voor stressgerelateerde klachten en burn-out. Door die verbanden begrijpt iemand ineens: mijn reactiepatroon zit ook een klein beetje in mijn DNA.

Wat het nieuwe dashboard anders maakt

Erik werkte twee jaar met het vorige dashboard. Nu zijn de schema's al ingevuld met de genetische uitslag, met kleuren en pijltjes, zodat je sneller ziet wat een rol speelt en minder hoeft te puzzelen. Bij de overwegingen staan ook de cofactoren die enzymen kunnen ondersteunen, dus een deel van de aanpak vind je al in het dashboard. Voor wie ermee begint, is dat een fijne manier om te werken.

Kortom

Wat volgens Erik het meest helpt, is de snelheid waarmee je de verbanden ziet, en de overzichtelijkheid. Uit het webinar Maak kennis met het iGenius DNA-dashboard (november 2023), met Marike Jacobs en Jan Koenders.

Histamine moet op tijd weg

Daar zijn vooral twee enzymen bij betrokken: DAO, vooral in het maag-darmstelsel, en HNMT, overal in het lichaam en als enige in de hersenen. HNMT zet er een methylgroep op, en dan werkt de histamine niet meer.

De methylatie kan meespelen

Kan iemand histamine niet goed kwijt, dan zit er ergens iets mis in DAO of HNMT. HNMT heeft methylgroepen nodig, dus ook de methylatie kan meespelen, of een combinatie daarvan.

Een voorbeeld uit het dashboard

Bij iemand bij wie zowel HNMT als de aanmaak van SAM niet goed werkt, kan de histamine in de hersenen minder goed worden afgebroken. Zo iemand slaapt waarschijnlijk slecht, is te wakker, kan overactief en zelfs angstig worden.

Stress

Ook adrenaline en dopamine worden met behulp van methylatie afgebroken. Stress activeert mestcellen, die meer histamine maken, en histamine in het zenuwstelsel activeert de stressas weer. Zo kan een zichzelf versterkend systeem ontstaan.

Oestrogenen

Ook estradiol en 4-hydroxy-oestrogeen worden met behulp van methylatie afgebroken (COMT en SAM) en daarna via sulfatie of glucuronidatie uitgescheiden. Lukt dat niet, dan kan het oestrogeen makkelijk oplopen.

De combinatie

In één cliënt kan de afbraak van histamine, oestrogenen en stresshormonen tegelijk minder goed gaan, deels om dezelfde reden. Dan is het handig de hele genetica te bekijken en te zien waar je kunt helpen: de methylatie optimaliseren, een goede darmflora, en niet te veel histamine en biogene aminen in het eten.

Bron

Uit het webinar Histamine en methylatie (januari 2026) van Eveline van der Wel.

Wat het dashboard laat zien

Marike Jacobs: iGene brengt de cytochroomenzymen en andere enzymen in kaart die een directe relatie hebben met medicatie waarvoor een dosisadvies geldt. De module detoxificatie gaat nog veel verder, met ook veel over fase 2.

CYP3A4

Bekend van de vraag of je grapefruitsap mag drinken bij bepaalde medicijnen. Bij westerlingen werkt meestal CYP3A4 en CYP3A5 niet; bij mensen uit Afrika is het vaak andersom.

Hydroxylering en methylatie

Cytochromen zetten een hydroxylgroep op een bepaalde positie; daarna zorgen COMT en SAM ervoor dat de stof echt onwerkzaam wordt.

Uitscheiden

Met een glucuronzuur of een zwavelgroep gaat de stof via de urine of de gal naar buiten. Lukt dat niet, dan ontstaan er oxidatieproducten, en dan zijn de antioxidant-enzymen en glutathion met glutathiontransferase nodig. Zo kom je bij heel veel enzymen uit, en heel veel stukjes DNA die wel of niet goed coderen.

Antioxidanten

Oxiderende stoffen vragen om de lichaamseigen antioxidanten, om te beginnen SOD, catalase en GPX.

IJzer

Alle cytochromen zijn ijzerhoudend: bij bloedarmoede werken ze slechter en kun je minder detoxen.

De lever en alcohol

HNMT en SAM werken ook veel in de lever, en alcohol remt DAO. Dan is niet de alcohol zelf het probleem, maar het remmen van het ontgiften van onder andere histamine.

Waar zit de zwakte?

Moet ik iets met de methylatie, met de antioxidatie, of moet de glutathion-detox beter gaan werken?

Bronnen

Uit de webinars Maak kennis met het iGenius DNA-dashboard (november 2023, Marike Jacobs), Genen en oestrogenen (april 2026) en Histamine en methylatie (januari 2026), beide van Eveline van der Wel.

Antioxideren

Het immuunsysteem strooit met oxiderende stoffen, dus we moeten kunnen antioxideren. Bekende antioxidant-enzymen zijn de superoxide-dismutases (SOD1, SOD2 en SOD3), catalase en GPX.

Zuurstofradicalen

Zuurstof is nodig om te leven, maar heel reactief. Blijft er een niet-gebonden zuurstof over, dan is dat een zuurstofradicaal.

In twee stappen

SOD maakt er waterstofperoxide van, dat nog net zo schadelijk is; catalase of GPX zet dat om in water en zuurstof. Bij te veel ijzer kan waterstofperoxide het hydroxylradicaal vormen. Zomaar veel ijzer geven is daarom geen goed idee.

Genetische varianten

Een voorbeeld van iemand bij wie SOD goed werkt, maar catalase wat minder en GPX nog minder. Die kan minder goed antioxideren, en met een fel immuunsysteem kan dat misgaan.

De duursporter

Hij voelde zich na het sporten dagenlang ziek, zelfs koortsig. In het DNA: geen hele goede antioxidatie en een sterke inflammatie. In de mitochondriën wordt 1 tot 2 procent van de zuurstof omgezet in radicalen, bij veel duursport dus heel veel. En in zijn eetpatroon zat weinig selenium, nodig voor GPX, en weinig zink, nodig voor SOD.

Het advies

Voldoende mineralen, wat meer visvetten, en anaeroob sporten in plaats van duursport. Binnen de kortste keren knapte hij op.

Bron

Uit het webinar DNA en inflammatiegerelateerde klachten (oktober 2026) van Eveline van der Wel.

Waarom hormonen ertoe doen

Ze hebben grote invloed op de neurotransmitters, zoals serotonine, dopamine, glutamaat en GABA, en daarmee op energie, focus en geheugen.

Onbalans

Oestrogeen te snel aanmaken, te slecht afbreken of te veel oestrogeenachtige stoffen uit de omgeving binnenkrijgen: het eindresultaat is te veel oestrogeenwerking ten opzichte van de andere hormonen, een oestrogeendominantie. Met onder meer pijnlijke borsten, vocht vasthouden, een hevige menstruatie en vetopbouw.

Afbraak in stappen

Eerst komt er een OH-groep op positie 2 of 4, daarna worden er methylgroepen aan gekoppeld. Lukt dat niet, dan kan het oxideren tot quinonen. De enzymen die hierbij betrokken zijn, kunnen sneller of trager werken; als je weet welke spelen, kun je ze eventueel remmen of stimuleren.

Een voorbeeld in het dashboard

CYP17A1 is als de kraan van een bad: een stortkraan of een miezerig kraantje. Bij deze persoon werken CYP17A1 en CYP19A1 versneld, met een neiging tot snel veel oestrogeen maken.

Methylatie

COMT koppelt met SAM als methyldonor een methylgroep aan 4-hydroxy-oestrogeen. Werkt COMT traag en is ook de aanmaak van SAM niet optimaal, dan blijf je makkelijk zitten met een teveel aan sterk werkend oestrogeen.

Waar zit het probleem?

Kan iemand niet methyleren door COMT of door SAM, of niet uitscheiden door een probleem met sulfatie of glucuronidatie? Elk vraagt een eigen ondersteuning.

Wat je kunt doen

Eveline noemt DIM en I3C om CYP19A1 te remmen, EGCG en resveratrol voor CYP1B1, en lijnzaad en DIM om de voorkeur naar de 2-route te verschuiven. COMT is magnesiumafhankelijk. Het dashboard geeft bij de uitslag ook adviezen, die je als behandelaar kunt meenemen.

Bron

Uit het webinar Genen en oestrogenen (april 2026) van Eveline van der Wel.

Evenwicht

Aan de ene kant adrenaline, histamine en inflammatie, aan de andere kant serotonine, GABA, cortisol en endorfine. Hebben de eerste de overhand, dan ben je gevoeliger voor stress of kom je moeilijker tot rust.

Serotonine

Receptoren zijn eiwitten en staan gecodeerd op het DNA; codefoutjes kunnen een receptor minder gevoelig maken. Het gaat niet om hoeveel serotonine er is, maar om hoe gevoelig je bent. Wordt dat gevoel te laag, dan kunnen paniek en angsten ontstaan.

GABA

GABA stabiliseert de zenuwcellen in de hersenen: je schiet niet snel in de stress en kunt tot rust komen. Een minder gevoelige GABA-receptor heeft geen grote invloed, maar kan in een stapeling van factoren een verzwarende factor zijn.

Cortisol en FKBP5

FKBP5 verbindt zich met de cortisolreceptor, waardoor cortisol minder kan werken. Sommige mensen maken erfelijk meer FKBP5 aan, en jeugdtrauma, PTSS en langdurige stress kunnen dat epigenetisch versterken.

Van actie naar rust

De afbraak van adrenaline en histamine en de remming van inflammatie horen bij de excitatie; serotonine, GABA, cortisol en endorfine zorgen voor het tegenwicht. Werken ze genetisch minder gunstig, dan blijf je makkelijker in de actie hangen.

Aanleg is geen lot

De genetica zet de boel klaar, maar de omstandigheden bepalen of het werkelijk een probleem wordt.

Bron

Uit het webinar Neurotransmitters, pijn en immuunrespons (augustus 2026) van Eveline van der Wel.

Vitamine A

Erik Schut: achter veel genen zit nog veel informatie, met vijf of zes plekken waar een variant kan zitten. Bij vitamine A kan het gaan om de omzetting van bètacaroteen, en niet iedereen kan dat even goed. Of om het transport: dan zorg je dat de vitamine A wat omhoog gaat, zodat er toch een optimale hoeveelheid in de cel komt.

Het dashboard groeit

Er komt steeds meer informatie bij; zo is magnesium nieuw toegevoegd.

Vitamine D

Vitamine D is onder andere belangrijk om de inflammatie te remmen. Je hebt er voldoende van nodig: het zonnetje, maar je moet het ook kunnen maken. Kan iemand dat minder goed maar zit hij veel in de zon, dan is er niets aan de hand; de kans dat het misloopt is wel groter.

Een voorbeeld

Bij een cliënt liep de methylatie slecht door een B12-probleem: MTRR werkte nauwelijks. Deze persoon was vegetarisch en veganistisch gaan eten en zat heel laag in B12. Daarnaast vitamine D erbij, omdat deze persoon nauwelijks vitamine D in de huid maakt. Met deze combinatie ging het een heel stuk beter.

B12 en histamine

Een vraag uit de chat: waarom krijgen mensen met een B12-tekort last van histamine? Dat weten we niet. Wel dat je met B12 beter nieuwe cellen kunt maken en je DNA beter kunt aflezen, en dat het vaak in het begin is en later weer bijtrekt.

MTHFR 677

Bij twee keer de slecht werkende variant kun je de aanmaak van SAM een stuk beter laten functioneren met voldoende B2 en serine.

Koper en zink

DAO heeft koper nodig en wordt geremd door alcohol, door bepaalde biogene aminen en door een teveel aan zink, dat het koper wegdrukt. Werkt DAO minder goed, zorg dan in ieder geval voor genoeg cofactoren.

Mineralen voor de antioxidatie

Selenium is nodig voor GPX, ijzer voor catalase en zink voor de superoxide-dismutases.

Magnesium

COMT is magnesiumafhankelijk.

Bronnen

Uit de webinars Maak kennis met het iGenius DNA-dashboard (november 2023, Erik Schut), DNA en inflammatiegerelateerde klachten (oktober 2026), Histamine en methylatie (januari 2026) en Genen en oestrogenen (april 2026), alle drie van Eveline van der Wel.

Acuut of low-grade

Bij inflammatie denken de meesten aan iets dat rood wordt en pijn doet. Dat is acute inflammatie. Hier gaat het om low-grade inflammatie, die subtiel op de achtergrond doorsuddert omdat het immuunsysteem te actief is en niet op tijd wordt geremd. Inflammatie is eigenlijk activatie van het immuunsysteem.

Een leger dat op tijd moet stoppen

Wat een bacterie of virus kapotmaakt, kan ook onze eigen cellen beschadigen. Zijn immuuncellen te actief, dan kan de schade aan de eigen cellen minstens zo groot worden. Zie het als een leger, bedoeld om de vijand te verslaan, maar dat ook op tijd moet stoppen.

Waar de genetica om de hoek komt

Immuuncellen communiceren met stoffen als interleukinen. Dat zijn eiwitten, en hoe je ze maakt, staat in het DNA. Door variaties in het DNA reageert het immuunsysteem van de een anders dan dat van de ander: de een maakt die stoffen sneller en meer aan. Je wilt ertussenin zitten. Niet te slap, want dan krijg je het vuurtje niet uit, en niet te heftig, want dan ben je zelf de oorzaak van het vuurtje.

Fel immuunsysteem, zwakke antioxidatie

Wie een heel fel immuunsysteem heeft en minder goed kan antioxideren, kan in een loop blijven hangen: dat is low-grade inflammatie.

Het draait om balans

Je moet kunnen aanvallen, met histamine en interleukinen, goed kunnen antioxideren en de reactie op tijd weer uitzetten. Daarvoor zijn voldoende vitamine D en remmende stoffen nodig, zoals interleukine 10, de interleukine 1-receptorantagonist en FKBP5. Is dat in evenwicht, dan is er niks aan de hand.

Aanleg is geen lot

Een kwetsbare aanleg wordt niet per definitie een probleem. Met een goed eetpatroon, een goed darmmicrobioom, voldoende visvetten en kruiden hoeft er niks aan de hand te zijn. Maar de kans dat het misloopt is groter, en tegen de tijd dat cliënten bij een behandelaar komen, is dat meestal het geval.

Een voorbeeld uit de praktijk

Een cliënt die altijd gestrest en moe was, met levenslang darmklachten, en al overal was geweest. In het DNA bleek een combinatie: een sterke neiging tot inflammatie, een slechte afbraak van histamine, een minder goede aanmaak van SAM, weinig vitamine D, en remmende stoffen en FKBP5 die niet optimaal werken. Daarom kwamen eerdere therapeuten er niet uit: het was niet één probleem, maar een combinatie. Met dat inzicht kon gericht worden ingegrepen, de cliënt was gemotiveerder om het vol te houden, en het ging een heel stuk beter.

Bron

Uit het webinar DNA en inflammatiegerelateerde klachten (oktober 2026) van Eveline van der Wel.